20 02 2010

YERLEŞİM HAKKINDA

 Emirdağ haritası

 

Emirdağ Afyonkarahisar iline bağlı 100000 nüfuslu bir ilçedir. Merkez ilçenin ismi burayı mesken tutmuş bulunan Türkmen boylarının isimlerinden hareketle 1867'ye kadar Cırgın veya Musluca olarak anılagelmiş, 1867'deki bölgesel idare düzenlemelerinin ardından ismi 1933'e kadar Sultan Abdülaziz 'e atfen Aziziye olmuştur. 1933'de merkez ilçenin ismi, yamacında yer aldığı Emir dağı na (yüksekliği 2281 m.) atfen Emirdağ olarak değiştirilmiştir. Bizzat merkez ilçenin rakımı 1000 m. 'den biraz fazladır.

İlçenin kasabaları arasında Karacalar nüfusunun çoğunluğunun Alevi olması nedeniyle farklılık gösterir.

Antik dönemde Aura, Roma ve Bizans dönemlerinde Amorium olarak anılan tarihi kentin kalıntıları Emirdağ'a 13 km. mesafede yer almaktadır.

 

Gurbetçilik



Belçika ve Hollanda'da yaşayan Türkler arasında (civar kasaba ve köyleri de dahil olmak üzere) pek çok Emirdağlı bulunmaktadır. Emirdağlılar özellikle Brüksel'deki Türkiye kökenli nüfus içinde ezici çoğunluğu oluşturmaktadırlar ve yerel siyasette ağırlıkları bulunmaktadır. Belçika'nın bir diğer büyük kenti olan Gent'te de kalabalık bir Emirdağlı topluluğu bulunmaktadır.

Nitekim günümüzde Brüksel'in iki komşu semti, yerli halk arasında da, Türk mahallesi, hatta Emirdağ mahallesi olarak anılagelmektedir. Brüksel'de Türk mahallesi haline gelmiş bu iki semtin ortasından geçen ve bu semtlerin ana arterini oluşturan Chaussée (şose) d'Haecht caddesinin isminin Chaussée de Emirdağ olarak değiştirilmesi bile bir vakitte gündeme getirilmiştir. Brüksellilerin tanıştıkları bir Türk'e sordukları ilk sorulardan biri (şaka veya ciddi) 'Türkiye mi daha büyük, Emirdağ mı?' sorusudur.

Bu yoğun göç hareketi Emirdağ merkez ilçe nüfusunun son 40 yılda sadece 10 bin civarında artmasının ardında yatan sebeptir (1960 nüfusu 10069). Öte yandan, Avrupa'da yerleşik ve sayıları 110000 olarak tahmin edilen Emirdağlı kitlesi özellikle yaz aylarındaki ziyaretlerinde ilçenin nüfusunu kalabalıklaştırmaktadır. Bir yandan Avrupalı Emirdağlılar memleketlerinde evler yaptırır ve genel olarak imara katkıda bulunurken, bir yandan da Emirdağlıların Avrupa'ya göçü, özellikle evlilikler yoluyla, sürmektedir.

 

Yerel politika



2004 yerel seçimlerine kadar sol çoğunluk tarafından ve CHP 'li belediye başkanı İsmet Güler'in başkanlığında yönetilen belediyede, son yerel seçimlerde sağ partiler çoğunluğu elde etmiş ve ( AKP) 'li Lütfi İhsan Dağ belediye başkanı olmuştur. Emirdağ'ın yurtdışı ilişkilerden sorumlu bir belediye meclis üyesi bulunmaktadır ve bu üye Metin Edeer ( MHP) (Brüksel'in meşhur pidecisi Metin Pide 'nin sahibi ve Brüksel büyükşehir siyasetinin etkili kuruluşlarından EYAD-Emirdağ Yardımlaşma Derneği'ın başkanı) Brüksel'de yaşamaktadır.

 

Tarih



Yerleşim alanı olarak tarihi M.Ö. 1437 yılına kadar uzanan Emirdağ ve çevresi Hititler, Lidyalılar, Persler, Eski Yunanlılar, Romalılar ve Bizanslılar a evsahipliği yapmıştır. Özellikle Bizans döneminde, kalıntıları Emirdağ'a 13 km. uzaklıktaki ve bugünkü adıyla Hisarköy 'de bulunan Amorium, Bizans Amorian hanedanı nın (bir diğer adıyla Frigyalı hanedanın) memleketi olması nedeniyle özel bir önem kazanmıştır. (Ancak bu hanedan 820-867 yılları arasında 3 imparatordan ibaret kalmış ve Bizans tarihi açısından başarılı icraatlar yapamamıştır. Amorian veya Frigyalı hanedana mensup 3 imparator 'Kekeme' 2'nci Mihail, oğlu Teofilos ve torunu 'Sarhoş' 3'üncü Mihail 'dir.) Dahası, imparatorların memleketi olan Amorium, aynı hanedan döneminde, İstanbul'u fethetme teşebbüslerinde bulunan Abbasi Arap ordularının sefer yolu üzerinde önemli bir merkez olması nedeniyle Harun Reşit ’in ikinci oğlu Mu’tasim tarafindan 838 yılında ele geçirilmiş ve büyük bir yıkıma uğratılmıştır. Kent Arapların geri çekilmesinden sonra dahi bir daha eski canlılığını yeniden kazanamamıştır.

Amorium Malazgirt savaşı öncesinde Anadolu'ya akınlar düzenleyen Türkmen beylerinden Ahmet Şah ve Emir Afşin tarafından 1068 yılında bir süre zaptedilmiştir. Ancak bölgeye geniş çaplı Türkmen yerleşimi ve bölge nüfusunun Türkleşmesi Anadolu Selçuklu devleti ile Bizans arasında 1116 yılında yapılan Bolybotum ( Bolvadin) savaşından sonra cereyan etmiştir. Bu savaş esnasında Selçuklu sultanının Bolvadin güneyinde bir süre çekildiği dağlara Sultandağı, komutanlarından Emir Mengücük'ün çekildiği dağlara ise Emirdağı ismi verilmiştir. Yöreye ilk yerleşen Türkler Oğuzların Bozoklar kolundan Bayat boyundandır ve bu boyun ismi de Emirdağ'a komşu bir ilçenin adında günümüze kadar gelmiştir.

Daha büyük bir Türkmen yerleşimi 1522 yılında Osmanlı İmparatorluğu 'na dahil olan Dulkadiroğulları beyliği topraklarındaki Türkmenlerin ve bu arada Halep Türkmenlerinin bölgede iskan edilmesiyle gerçekleşmiştir. Bu dönemde Emirdağ merkez kasaba ve köylerine ilk yerleşen boy Morcalı Türkmenleridir. Ilçe merkezinin sahibi konumuna gelen ve ilçeye adını veren Cırgın Türkmenleri bu boya bağlıdır.

1691-1696 yılları arasında Karabağlı aşireti yörede iskana tabi tutulmuştur. Daha çetin bir süreç içinde vuku bulan bu iskan ile bu aşiret, Davulga, Bademli ve diğer merkezlere yerleşmiş, toplam 28 köy kurmuştur. 1729 yılından itibaren de bu kez, yine Halep kökenli ve Musacalı olarak anılan Türkmen topluluğundan, Çıllı, İncili, Gacerli aşiretleri merkeze; Oşulu, Caberli, Tanburacı ve Hacıfakılı aşiretleri de köylere yerleştirilmiştir. Bunları yine Halep Türkmenlerinden Alçı, Kılıçlı, Boynuyoğunlu, Ünlü ve Demircili Türkmen aşiretlerinin ve Karakeçili, Sarıkeçili, Horzumlu, Alkaevli, Yüreğirli, Karatekeli ve Atçekenli Yörüklerinin muhtelif köylere dağıtılması izlemiştir.

Yörede ilk merkez olarak Kemerkaya (Çuğu) veya Avdan mevkileri, veya Eskigömü veya Yozgatören köylerinin düşünüldüğü bilinmektedir. Ancak Cırgın Türkmenlerinin yerleşmiş bulunduğu yörede karar kılınmıştır. Emirdağ 1851 yılına kadar Cırgın kariyesi ve bir süre boyunca da Musluca nahiyesi olarak anılmış, 1864 yılında ise, Sultan Abdülaziz tarafından çıkarılan yeni vilayet kanunu ile eyalet sistemine son verilmesi üzerine, ve 1867'de Hüdavendigar vilayetinin kurulmasıyla ilçe statüsü kazanmıştır. Sultan Abdülaziz’e atfen Aziziye ismini almıştır. Ilçe 1932 yılında ise güneyindeki Emirdağlarının adından esinlenilerek Emirdağ şeklinde adlandırılmıştır.

 

Kaynakça



http://www.emirdag.com Emirdağ ile ilgili herşey

http://www.amoriumexcavations.org Amorium'da halen devam eden kazı çalışmaları

http://www.minorites.org/article.php?IDA=1251 Mehmet Koksal, Emirdag et son échevin belge des Affaires étrangères, 14 Avril 2004
 

452
0
0
Yorum Yaz